Zur ErlebnisTOUR „Wer ist MR. #WHY!?“ stehen die historischen Inhalte der Informationstafeln auf dieser Seite auch in sorbischer Sprache zur Verfügung.
K dožiwjenskej TOURej „Štó je MR. #WHY!?“ steja historiske wobsahi informaciskich taflow na tutej stronje tež w serbskej rěči k dispoziciji.
Janska cyrkej je městnosć ćišiny wosrjedź Wojerowskeho stareho města – skići rum za hudźbu, zetkanja a rozmyslowanje. Gotiske elementy, markantna wěža a historiske wuhotowanje wotnutřka powědaja wo jeje dołhich stawiznach.
1945 so cyrkej ćežko zniči. Po znowanatwarje staji so na městno zhubjeneho wołtarja wosebity dar: křinjowy wołtar ze Zabeltitza. Hač do dźensnišeho symbolizuje nadźiju, nowy započatk a zwjazanosć.
1225 – eksistowaše drje tu měšćanska cyrkej (1. wěste naspomnjenje 1346)
1540 – swjećeše so prěnja ewangelska Boža mša
1945 – zniči so cyrkej přez artileristiske wobtřělenje hač na zakładnu murju
1957 – poswěći so cyrkej na „Jansku cyrkej“
Jan Šadowic je znata fascinowaca figura Łužicy – chorwatski oficěr jězdnych, kotryž postupi wot cuzeho gardoweho wojaka hač ke knježkej we Wulkich Ždźarach. Wón słužeše na sakskim dworje, ćehnješe z kurwjerchami do wójnow a płaćeše jako spušćomny wobškitar swojich knjezow.
Tola z historiskeho Šadowica wuwi so w dopomnjenkach Łužicy wjace: KRABAT. Stawizny wo cuzbje, mocy, wědźe a magiji přeměnichu z jeho biografiju na legendu.
1624 – narodźi so w Jezernicach (Chorwatska)
1660 – přiwza so do sakskeje škitneje gardy „Chorwaća na konjach“
1691 – bu z kubłom we Wulkich Ždźarach mytowany
1704 – zemrě w Ždźarach
Kulturna fabrika w Piwarskej hasy je jedne z najžiwišich městnosćow w starym měsće. W něhdyšim towaršnym domje su dźensa kofejownja, kultura, kino, koncerty, dźěłarnički a turistiska informacija na jednym městnje.
Wusko zwjazany z Kufa je Gerhard Gundermann (1955–1998). Pěsničkar, wodźer bagera a rockowy poet tu w 1990tych lětach wustupowaše a festiwal „Hoyschrecke“ sobu scharakterizowa.
1885 – natwar baloweho a towaršneho domu
1994 – załoženje Kulturneje fabriki Wojerecy z. t.
1997 – prěni festiwal pěsničkarjow „Hoyschrecke“
2015 – znowawotewrjenje jako wobydlerski centrum
Wojerowski hród je najstarše twarjenje w měsće a spožča staremu městu wot 13. lětstotka swój charakteristiski raz. Ze srjedźowěkowskeho wodoweho hroda nasta renesansny hród a pozdźišo pod wjednistwom kurwjerchowki Ursule Kathariny von Teschen (1680–1743) barokowe wjerchowske sydło.
Dźensa je na hrodźe měšćanski muzej z interaktiwnymi wustajeńcami wo stawiznach Wojerec, Łužicy a serbskej kulturje zaměstnjeny. Wěrowanja, koncerty a čitanja wožiwja hród hač do dźensnišeho.
1272 – prěnje naspomnjenje wodoweho hroda
1592 – přetwar na renesansny hród
1727 – barokowy wutwar přez Ursulu Katharinu von Teschen
1952 – zaćah měšćanskeho muzeja na hród
W tutym domje załoži serbski knihićišćer Awgust Lapštich 1897 swoju ćišćernju, w kotrejž tež serbske publikacije produkowaše. Lapštich (1862-1926) bě sobuzałožer a dołholětny předsyda Wojerowskeho serbskeho burskeho towarstwa.
1884 – załoženje Wojerowskeho serbskeho burskeho towarstwa
1898 – start nowin „Hoyerswerdaer Nachrichten”, ćišć pola Lapšticha
1912 – załoženje Domowiny we Wojerecach
1937 – zakaz serbskich organizacijow, mj. dr. ćišćernjow, pod NSrežimom
Měšćanska biblioteka Brigitty Reimann je wjace hač městno za knihi: Zwjazuje čitanje, wuknjenje a zetkanje wosrjedź Wojerec. Nimo medijow a digitalnych poskitkow dopomina wona na spisowaćelku Brigitte Reimann (1933–1973), kotraž tu wot 1960 do 1968 bydleše a kotraž stwori z „Franziska Linkerhand“ jednu z najwuznamnišich twórbow NDRskeje literatury.
Z čitanskej kofejownju, rumom za gaming, čitanskim stanom a prawidłownymi zarjadowanjemi je biblioteka dźensa žiwe zetkawanišćo za kulturu, kubłanje a wuměnu.
1960 – Reimann přićehnje do Wojerec
2003 – biblioteka dóstanje jeje mjeno
2012 – mytowanje jako biblioteka ze 4 hwězdami
2022 – wotewrjenje kabineta Brigitty Reimann
Pomnik „Nazyma 91 – Wotewrjene durje, wotewrjene wrota“ dopomina na rasistiske nadběhi na hóstnych dźěłaćerjow a azyl pytacych w septembrje 1991.
Ćmowe wobdwjerna z barbojtej škleńčanej tučelu symbolizuja zranliwosć, ale tež wotewrjenosć, měr a wujednanje. Štóž přez nju kroči, njestupi do neutralneje rumnosće, ale do rumnosće wopominanja.
Wojerecy njezabudźe. My wopominamy.
1991 – rasistiske nadběhi we Wojerecach
2011 – załoženje iniciatiwy „Pogrom 91”
2012 – wuměłske wubědźowanje k wopominanju na lěto 1991
2014 – poswěćenje pomnika „Wotewrjene durje – wotewrjene wrota“
Wysokodom Zuseho a skulptura „laptoper“ dopominatej na kompjuteroweho pioněra Konrada Zusy (1910–1995).
Wón chodźeše we Wojerecach do šule, złoži tu maturu a wuwi pozdźišo ze Z3 po cyłym swěće prěni fungowacy ličak z programowym wodźenjom.
Wuměłska twórba Thomasa Reimanna poćahuje so na tutu wunamakanku: Wysokodom Zuseho symbolizuje rum pjelnjacy Z3, kotrehož ličenja su na LED-fasadźe widźeć, mjez tym zo symbolizuje „laptoper“ mobilny ličak přitomnosće.
1928 – Konrad Zuse złoži we Wojerecach maturu
1941 – Z3, prěni fungowanjakmany digitalny ličak
1995 – Konrad Zuse stanje so z čestnym wobydlerjom Wojerec
2009/10 – wysokodom Zuseho so saněrowaše, „laptoper“ so stwori
Łužiska natwari so hala něhdy jako „Dom hórnikow a energijowych dźěłaćerjow“ a słužeše jako kulturny dom płunoweho kombinata Čorna Pumpa. Na fasadźe je wulki mozaik Fritza Eisela (1929–2010).
Mozaik pokazuje wudobywanje wuhla, industriju, energijowych dźěłaćerjow, přirodu a nadźiju na přichod. Powěda wo sebjezrozumjenju Wojerec jako energijowym měsće – a wo změnje cyłeho regiona.
Dźensa je wuměłska twórba kulturny pomnik.
1984 – wotewrjenje doma hórnikow a energijowych dźěłaćerjow
1984 – zhotowjenje fasadoweho mozaika
1992 – přemjenowanje na Łužisku halu
1992 – pomnikoškit za fasadowy mozaik
Bydlenski kompleks 1 (WK 1) słuša k prěnim bydlenskim kompleksam noweho města, kotrež bu planowane jako bydlenske město přistajenych kombinata Čorna Pumpa. Po NDRskim principje „města w małym“ běchu bydlenja, šula, pěstowarnja a wobchody wšitke w bliskosći. Swobodne wobtwarjenje z mnoho zelenju wotpowědowaše idejam moderneho měšćanskeho planowanja.
Dźensa pokazuje bydlenski kompleks 1 změnu Wojerec mjez natwarom, wróćotwarom a nowym wužiwanjom.
1957 – połoženje zakładneho kamjenja noweho města
1957 – připrawjenje prěnjeje wulkoplaty w bydlenskim kompleksu 1
1960–1968 – spisowaćelka Brigitte Reimann tu bydleše
wot 2000 – započatk wróćotwara a přetwara města
Park skulpturow přinjese wuměłstwo dosrjedź wšědneho dnja noweho města. Mjez pućemi, łukami a bydlenskimi wobwodami steja pěskowcowe skulptury a plastiki regionalnych a mjezynarodnych rězbarjow, mjez druhim twórby Jürgena von Woyskeho (1929–2000).
Wjele twórbow nasta na dohromady 9 mjezynarodnych rězbarskich sympozijach wot 1975 do 1989. Wuměłcy ze cyłeho swěta tworjachu skutkowne skulptury za tehdy rosćace Wojerecy. Hač do dźensnišeho dopomina park na Wojerowsku ideju „města skulpturow“.
1960 – wuměłstwo jako dźěl planowanja noweho města
1975 – prěni mjezynarodny rězbarski sympozij w zwěrjencu
2008 – park skulpturow nastanje
2025 – 10kilometrowski kolesowarski puć „Slěd kamjenjow“ nastanje
